OM vernieuwt de aanwijzing discriminatie

Discriminatie kent veel verschijningsvormen.

In het Wetboek van Strafrechtzijn de grondvormen van discriminatie strafbaar gesteld, namelijk het in het openbaar beledigen, het aanzetten tot haat, discriminatie of geweld en het bij de uitoefening van ambt, beroep of bedrijf discrimineren van personen wegens ras, godsdienst, levensovertuiging, geslacht, seksuele gerichtheid of handicap. Daarnaast worden er veel 'gewone' delicten gepleegd, waarbij discriminatoire aspecten een rol spelen, doorgaans als motief op de achtergrond.

Het Openbaar Ministerie heeft de aanwijzing discriminatie vernieuwd

De aanwijzing discriminatie, waarin wordt beschreven hoe het Openbaar Ministerie (OM) zich inzet voor de aanpak van discriminatie, is herzien en gemoderniseerd. In de nieuwe aanwijzing is onder andere meer aandacht voor delicten met een discriminatieaspect en voor transgenders. De regels gaan per 1 januari 2019 in.

In de oude aanwijzing lag de nadruk op specifieke discriminatiefeiten zoals groepsbelediging en aanzetten tot haat. In de praktijk blijken zulke feiten minder vaak voor te komen dan delicten met een zogenoemd discriminatieaspect. Dat zijn delicten, bijvoorbeeld mishandeling, waarbij discriminatie mogelijk een rol heeft gespeeld. Als er sprake is van een delictmet een discriminatieaspect kan dit leiden tot een hogere strafeis. De nieuwe aanwijzing sluit beter op die praktijk aan.

Genderidentiteit

Een discriminatieaspect kan ook te maken hebben met het feit dat een slachtoffer transseksueel of transgender is. Dit was in de oude aanwijzing geen grond voor strafverhoging, al kon de officier ook toen al een hogere straf eisen. In deze nieuwe aanwijzing is de grond voor strafverhoging expliciet opgenomen.

Meer ruimte

De officier van justitie krijgt in de vernieuwde aanwijzing ook meer ruimte om discriminatie op een effectieve manier aan te pakken. Zo kan een officier van justitie bij een zeer heftige zaak er voor kiezen om een hogere celstraf te eisen. Ook kan de officier in plaats van een geldboete een voorwaardelijke straf meer toepasselijk vinden. Daarnaast geeft de aanwijzing handvatten om een selectie te maken uit grote aantallen strafbare uitingen op social media waarvan aangifte is gedaan.

Soms is discriminatie beter aan te pakken buiten het strafrecht, bijvoorbeeld wanneer er door personeel van een winkel gediscrimineerd wordt. Een verplichting voor het bedrijf om maatregelen te treffen om discriminatie te voorkomen is dan effectiever dan een geldboete. Het OM bekijkt per zaak wat het meest passend is. Hierbij werkt het OM nauw samen met politie en Antidiscriminatievoorzieningen.

Bij geweldsdelicten waar discriminatie mogelijk een rol speelt, blijft strafrechtelijke vervolging geboden. De bestrijding van discriminatie heeft onverminderd prioriteit omdat iedere burger recht heeft op gelijke behandeling vrij van discriminatie.

Discriminatie

Iedereen moet gevrijwaard blijven van uitlatingen en handelingen die hem als lid van een vermeend minderwaardige groep bestempelen. Dit is een waarde die het OM al heel lang beschermt. De opkomst van social media, waarbij communicatie razendsnel gaat en uitlatingen een nagenoeg onbegrensd bereik hebben als zij “viral” gaan, stelt de samenleving en het OM voor nieuwe uitdagingen. Aangiftes worden complexer en tevens kan één aangifte een veelvoud aan uitingen betreffen.

Om discriminatie te bestrijden is naast handhaving ook preventie nodig. In 2017 is de samenwerking tussen politie, anti-discriminatievoorzieningen (ADV’s) en OM geïntensiveerd. Het doel is om discriminatie-incidenten tijdig en op effectieve wijze gezamenlijk op te pakken, de voortgang van discriminatiezaken te monitoren en te bewaken, en slachtoffers van discriminatie zo goed mogelijk te ondersteunen bij de uitoefening van hun rechten. Met de samenwerking wordt kennis en deskundigheid gebundeld en ontstaat door uitwisseling van gegevens een beter beeld van discriminatie in Nederland.

In 2016 werden 351 verdachten van discriminatie ingeschreven bij het OM. In 2017 ging het om 291 verdachten van discriminatie en/of andere strafbare feiten met een discriminatoir aspect, zoals het in elkaar slaan van iemand vanwege diens huidskleur of seksuele geaardheid.

In de linken hieronder kan je de uitwerking van de nieuwe regeling zien.